Skóra człowieka jest domem dla bilionów mikroorganizmów – bakterii, grzybów i wirusów, które tworzą złożony ekosystem zwany mikrobiomem skóry. Przez długi czas kosmetologia skupiała się na eliminowaniu bakterii ze skóry. Dziś wiemy, że to błąd – zdrowy mikrobiom to jeden z filarów zdrowej skóry.
Mikrobiom skóry to społeczność mikroorganizmów zasiedlających powierzchnię skóry i mieszki włosowe. Na jednym centymetrze kwadratowym skóry żyje od miliona do miliarda mikroorganizmów, zależnie od okolicy ciała.
Dominującymi bakteriami na zdrowej skórze są Staphylococcus epidermidis, Cutibacterium acnes i Corynebacterium. Mikrobiom skóry chroni przed patogenami, reguluje odpowiedź immunologiczną i utrzymuje kwaśne pH skóry (4,5-5,5), które samo w sobie działa przeciwbakteryjnie.
Agresywne środki myjące z wysokim pH niszczą zarówno barierę lipidową skóry jak i mikroflorę. Mydła o zasadowym pH mogą podnosić pH skóry, co sprzyja namnażaniu się patogennych bakterii.
Nadmierne stosowanie antybiotyków eliminuje nie tylko patogeny, ale też pożyteczne bakterie. Stres, niedobór snu i zanieczyszczenia środowiska wpływają negatywnie na różnorodność mikrobiomu skóry.
Atopowe zapalenie skóry, trądzik, łuszczyca i trądzik różowaty są powiązane z charakterystycznymi zaburzeniami mikrobiomu. Przy AZS obserwuje się dominację Staphylococcus aureus kosztem Staphylococcus epidermidis.
Probiotyki to żywe mikroorganizmy lub ich lizaty stosowane w kosmetykach. Częściej stosuje się lizaty bakteryjne zachowujące aktywność biologiczną. Najlepiej przebadane to Lactobacillus, Bifidobacterium i Vitreoscilla filiformis. Badania kliniczne wykazują, że lizaty Vitreoscilla filiformis mogą zmniejszać objawy AZS i poprawiać tolerancję skóry.
Prebiotyki to składniki odżywcze stymulujące wzrost pożytecznych bakterii na skórze. Inulina, fruktooligosacharydy i beta-glukany selektywnie odżywiają korzystne bakterie.
Postbiotyki to produkty metabolizmu bakterii probiotycznych – kwasy tłuszczowe, peptydy i enzymy produkowane przez bakterie. Są stabilniejsze niż żywe probiotyki i łatwiejsze do stosowania w formułach kosmetycznych. To najbardziej dynamicznie rozwijająca się kategoria składników mikrobiomowych w 2026 roku.
Galaktomyces ferment filtrat, bifida ferment lysate i lactobacillus ferment to składniki, których działanie jest częściowo powiązane z wpływem na mikrobiom skóry. Fermentacja zmniejsza rozmiar cząsteczek składników aktywnych, poprawia ich wchłanianie i wytwarza dodatkowe substancje bioaktywne, w tym postbiotyki.
Używaj łagodnych środków myjących o pH zbliżonym do pH skóry (4,5-5,5). Unikaj agresywnych środków antybakteryjnych w codziennej pielęgnacji. Nie przesadzaj z częstotliwością oczyszczania – dwukrotne mycie twarzy dziennie wystarczy.
Wybieraj produkty z prebiotykami i postbiotykami. Dieta bogata w błonnik i produkty fermentowane wspiera mikrobiom jelit, który przez oś jelitowo-skórną wpływa na mikrobiom skóry.